Actueel

Klagen loont niet

Wat gebeurt er met gediscrimineerde werknemers nadat ze hebben geklaagd over discriminatie door collega’s of baas? Dat was de hamvraag van het onderzoeksrapport ‘Gediscrimineerd op de werkvloer en dan…?’

© Leonie van den Schoor

“Als je nog één keer het woord discriminatie in de mond neemt, volgen er maatregelen.” En: “Je hebt je kleur niet mee.” Werknemers die klagen over discriminatie op de werkvloer kunnen lang niet altijd rekenen op begrip van hun leidinggevenden. Sterker nog, slachtoffers van discriminatie ondervinden vaker negatieve gevolgen van het indienen van een klacht dan de daders. Ze raken hun baan kwijt, komen in psychische nood en/of krijgen financiële problemen, terwijl de daders ongestraft blijven. Dat blijkt uit een kleinschalig onderzoek van het Landelijk Bureau ter bestrijding van Rassendiscriminatie (LBR) en het Europees Anti-Racisme Netwerk (EARN).

Mislopen promotie
Voor het onderzoek zijn 24 diepte-interviews gehouden met werknemers uit etnische minderheden die zich gediscrimineerd voelden op hun werk. Negen van hen hebben een officiële klacht ingediend, de overige vijftien deden dat niet, meestal uit angst voor negatieve gevolgen. De discriminatie varieerde van stelselmatig pesten, intimidatie of sociale uitsluiting door collega’s, tot het mislopen van promotie of contractverlenging en het moeten opdraaien voor minder aantrekkelijke klussen. Na het indienen van een klacht werd de situatie er niet beter op. Aan de discriminatie zelf werd weinig tot niets gedaan. Alle klagers hebben na verloop van tijd hun baan verloren, ondanks de wettelijke bescherming tegen victimisatie (de klager mag geen nadeel ondervinden van het klagen).

Effectievere bescherming
Het onderzoeksrapport doet aanbevelingen hoe je klagers beter kunt beschermen. De overheid zou meer prioriteit moeten geven aan vervolging van discriminatie op de arbeidsmarkt en op de werkplek, en de arbeidsinspectie zou meer bevoegdheid moeten krijgen om op te treden als een organisatie geen antidiscriminatiebeleid voert. Antidiscriminatiebureaus en de Commissie Gelijke Behandeling krijgen het advies bondgenoten te zoeken in arbeidsorganisaties, zodat ze meer invloed hebben op wat er in het bedrijf gebeurt.

Dubbele discriminatie
Discriminatie op grond van sekse is niet onderzocht. “We hebben er bewust voor gekozen alleen rassendiscriminatie te onderzoeken”, vertelt Sigrun Scheve van het LBR, “daar ligt immers onze expertise. Maar onderzoek naar andere discriminatiegronden, of een combinatie ervan, is zeker zinvol.” Ook Kenneth Cuvalay van EARN pleit voor een grootschalig onderzoek, waarin ook aandacht is voor gender. “Helaas beschikten we voor dit onderzoek maar over beperkte middelen.” Sigrun Scheve vermoedt dat vrouwen uit etnische minderheden te maken krijgen met dubbele discriminatie: op grond van hun huidskleur en hun vrouwzijn. “Allochtone vrouwen zijn waarschijnlijk vaker de klos dan allochtone mannen. Het meest wordt neergekeken op moslima’s. Dat blijft zeker niet zonder gevolgen op de werkvloer.”

Gepubliceerd in: E-Matters (nieuwsbrief van E-Quality, kenniscentrum voor emancipatie in de multiculturele samenleving)